معرفی:
نرم افزار لیزرل LISREL یک نرم افزار آماری است، که جهت ترسیم معادلات ساختاری بین متغیرها، بررسی روایی آزمونها و تحلیل عاملی اکتشافی، بررسی متغیرهای پنهان، تحلیل عاملی تاییدی و تحلیل مسیر و تحلیل ساختار کوواریانس استفاده میشود. این نرم افزار، بارهای عاملی که بر روی سوالات یک مقیاس وجود دارد را بررسی میکند و بر اساس آن میتوانیم تشخیص دهیم که، آن سوال را از مقیاس حذف کنیم یا حفظ کنیم.
لیزرل بسته نرم افزاری ویژه آماری است که برآورد مدل معادلات ساختاری برای متغیرهای آشکار و نهان را در مطالعات جامعهسنجی انجام می دهد. سطح نسبتا بالایی از پیچیدگیهای آماری برای استفاده به طور مؤثر از نرم افزار لیزرل لازم است. لیزرل برای برآورد خطی روابط سازه ها و برای بسیاری از انواع دیگر از تجزیه و تحلیل چند متغیره مانند تجزیه و تحلیل عاملی، رگرسیون چند متغیره، تحلیل مسیر و تحلیل چند نمونه استفاده می شود.
مهم ترین ویژگی برنامه لیزرل فراهم کردن امکانات خود برای حل طیف گستردهای از مدلها برای تجزیه و تحلیل متغیرهای پنهان (LVS) است. در علوم اجتماعی و به طور فزاینده در پژوهشهای سلامت پزشکی و عمومی، مدل LV یک ابزار آماری ضروری است. چارچوب مدل لیزرل بر اساس روابط میان متغیرهای پنهان بر اساس بنا نهاده شده است.
استفاده از متغیرهای نهفته کاربردهای زیادی در رشتههای مختلف دارند. برای مثال در مطالعات ارزیابی جامعه لیزرل یکی از دقیقترین ابزارهای مورد استفاده برای ارزیابی جامعه از جنبههای مختلف است. برای مثال با این نرم افزار میتوان ریشههای اعتیاد در جامعه را مورد بررسی قرار داد و همچنین میتوان علل طلاق در یک جامعه را مورد بررسی قرار داد.
مدلهای خروجی لیزرل در عمومیترین شکل آن شامل دو بخش است: مدل اندازهگیری و مدل معادلات ساختاری.
مدل اندازه گیری: نشان میدهد متغیرهای پنهان و یا سازه فرضی توسط متغیرهای مشاهده شده با هم همبستگی دارد که آن خواص اندازهگیری (روایی و اعتبار) متغیرهای مشاهده شده را توصیف میکند.
مدل معادلات ساختاری: که روابط میان متغیرهای نهفته را مشخص میکند.
لیزرل یا مدلیابی معادلات ساختاری یک تکنیک تحلیل چند متغیری بسیار کلی و نیرومند از خانواده رگرسیون چند متغیری و به بیان دقیقتر بسط «مدل خطی کلی» است. که به پژوهشگر امکان میدهد مجموعهای از معادلات رگرسیون را به گونه هم زمان مورد آزمون قرار دهد. مدلیابی معادله ساختاری یک رویکرد جامع برای آزمون فرضیههایی درباره روابط متغیرهای مشاهده شده و مکنون است که گاه تحلیل ساختاری کوواریانس، مدل یابی علّی و گاه نیز لیزرل نامیده شده است اما اصطلاح غالب در این روزها، مدل یابی معادله ساختاری یا به گونه خلاصه SEM است.